Comenius stanowi jeden z komponentów Programu Socrates, programu działań Unii Europejskiej w dziedzinie edukacji. Celem Programu Socrates, który uruchomiono po raz pierwszy w 1995 roku, jest m.in. promowanie współpracy i wymiany oraz wzmocnienie wymiaru europejskiego w dziedzinie edukacji. Program jest adresowany do odbiorców w sektorze edukacji - od dzieci w placówkach przedszkolnych do dorosłych słuchaczy w dowolnym wieku - i obejmuje równie szeroki zakres działań - od szkolnych projektów partnerskich do analizy polityki edukacyjnej w uczestniczących krajach. Te cele i działania realizuje się poprzez osiem różnych akcji, do których należy Comenius.
 
Comenius dotyczy edukacji szkolnej i podporządkowany jest czterem celom ogólnym. Zmierza on:
do podniesienia poziomu edukacji szkolnej;
do wzmocnienia jej wymiaru europejskiego;
do zachęcenia do nauki języków obcych;
do promowania świadomości interkulturowej.
Comenius został podzielony na trzy akcje. W ramach Akcji Comenius 1 promuje się współpracę między wszystkimi rodzajami placówek prowadzącymi kształcenie ogólne, zawodowe lub techniczne na szczeblu poniżej szkolnictwa wyższego. Akcja Comenius 2 dotyczy doskonalenia zawodowego wszystkich kategorii kadry edukacyjnej, natomiast Akcja Comenius 3 ma wspierać współpracę w ramach sieci łączących projekty lub placówki, które uczestniczą lub uczestniczyły w Akcji Comenius 1 bądź Comenius 2.

Szkoły i szkolna kadra mogą naturalnie zadawać sobie pytanie, dlaczego miałyby dodawać kolejne obowiązki do i tak wypełnionego kalendarza swych prac. Nie ulega wątpliwości, że uczestnictwo we współpracy europejskiej, podobnie jak w każdej innej współpracy, wymaga dużego nakładu pracy. Jednak, projekty Akcji Comenius 1 przynoszą wiele korzyści wszystkim ich uczestnikom, co może potwierdzić ok. 1500 szkół, 150000 nauczycieli i innych pracowników oraz 2 miliony uczniów z całej Europy, którzy dotychczas wzięli udział w szkolnych projektach partnerskich Comeniusa.

Oto niektóre korzyści:

Nauczyciele mają możliwość opanowania nowych lub doskonalenia posiadanych umiejętności w trakcie planowania projektu i kierowania jego realizacją. Na przykład, mogą organizować i prowadzić spotkania, negocjować z partnerami i zarządzać budżetem projektu. Spotkania z koleżankami i kolegami z różnych krajów europejskich stwarzają okazję do poznania różnych systemów edukacji i metod nauczania, co pobudza do wprowadzania innowacji w dydaktyce. Ponadto, kontakty zawodowe z koleżankami i kolegami z innych krajów rozszerzają się często na życie prywatne i przeradzają w trwałe przyjaźnie.

Zarówno nauczyciele, jak i uczniowie zdobywają nowe umiejętności, które są przydatne w życiu prywatnym i zawodowym, takie jak umiejętności komunikacji i prezentacji, podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów i zarządzania konfliktami oraz kreatywność, umiejętność pracy w zespole i solidarność. Uczą się nowych języków obcych bądź doskonalą swe umiejętności językowe. Świadomość własnego rozwoju i realizacji zamierzeń zwiększa motywację i satysfakcję nauczycieli i uczniów.

Szkoły korzystają zarówno z tego, że zwiększa się motywacja nauczycieli i uczniów, jak i z tego, że uczniowie są bardziej zainteresowani nauką i osiągają lepsze wyniki. Poznanie odmiennych praktyk stosowanych w różnych szkołach europejskich i wspólne znajdywanie rozwiązań dla wspólnych problemów zachęca do stosowania nowych metod zarządzania i rozwiązywania problemów w całej szkole.

Rodzice korzystają przede wszystkim dzięki temu, że ich dzieci są bardziej zainteresowane nauką, mają większą motywację i uzyskuję lepsze wyniki. Ponadto, wraz z nauczycielami i uczniami, mają oni możliwość rozszerzenia swych horyzontów poprzez poznawanie różnych krajów, kultur i sposobów myślenia. Dzięki temu wszyscy oni staną się ludźmi, którzy potrafią uczyć się od innych i żyć bardziej pozytywnie wśród różnic i różnorodności.